Uluru izan da beti mendi sakratutzat eta unibertsoaren zilbortzat daukaten bertako aborigenentzat, baina 1873an, Outback bezala ezagutzen den Australiako basamortuko lurralde elkorra esploratzen ari zen Willian Gosse-k monolito gorriarekin aurrez aurre topo egin zuenean, Ayers Rock bezala bataiatu zuen, garai hartan Australiako lehen ministro zen HenryAyersjaunarenohorez, http://www.mundoaventura.com/esp2/home.asp?tip=art&ida=7&idart=5543&tab=3 orrian irakur daitekeenez.

Alice Springs-etik 450 kilometrora, bertaratu baino 50 kilometro lehenago ikusten da amaigabeko lautada gorriaren erdian altxatzen den hareharrizko haitza. Munduko monolito handienetakoa dela dio  http://libertalia.iespana.es/libertalia/uluru1.htm orriak. Airetik bihotz itxura duen 348 metro altuerako haitzak 4 kilometro baino gehiagoko diametroa eta 9,5 kilometroko zirkunferentzia du, lur gainera bere %5 besterik azaleratu ez den arren. Horregatik ematen dio hainbat jendek «Australiako bihotza» ezizena,  www.tierratragame.com/reportajes/uluru3.html orriaren arabera.

Izen bereko Parke Nazionalean dago eta bere gailurretik handik 25 kilometrora dauden eta 546 metroko altuera duten Kata Tjuta edo «The Olgas» izenaz ezagutzen diren 36 harrik osatutako multzoa ikus daiteke. Ulurutik 12 kilometrora dagoen Yulura herrixka da parkeko bisitarien harrera-gunea eta haitza ezagutzeko ibilbideen abiaburu egokiena, www.rumbo.es/guide/es/oceania/australia/sitios.htm orrian diotenez.

Etengabeko kolore aldaketak dira ezaugarri deigarriena. Izan ere, egunsentian gorrizta bada, ilunabarrean arrosa kolore leuna hartzen du eta euria ari duenean gris-beltza bilakatu daiteke, eguzkiaren altueraren arabera edo atmosferak bere izpiak nola iragazten dituenaren arabera,  http://web.jet.es/pepebcn/aussie/uluru.htm orrian azpimarratzen denez. Horrez gainera, zenbait leize-zulo, haitzarte, arroil, landaredia eta aborigenen pinturak gordetzen dituzten leize eta hormak hartzen ditu, eta itzalek ere ikuspegi deigarriak sortzen dituzte.

Duela 550 milioi urte inguru, Kanbriar aroan, gaur egun Amadeus lakuaren arroan azaleratzen diren materialen emertsio eta tolesdura eman zen. Petermann Orogenia bezala ezagutzen den gertaera honek higadura prozesu bortitzak eragin zituen, eta gerora Uluru eta Kata Tjuta haitzak izango ziren hareharri arkosikoak eta konglomeratuak arroa alubial lodietan metatu ziren,  http://platea.pntic.mec.es/~rmartini/uluru.htm orrian jakinarazten denez. Denborarekin, higadurak berdindu zituen mendiak eta hareharrien gainean buztin eta lokatzak metatu zituen sakonera gutxiko itsasoak estali zituen. Duela 400 milioi urte 100 milioi urte iraun zuen tolesdura, haustura eta igotze aro berri bat hasi zen, Alice Springsko Orogenia, eta lehengo arroa alubialak sortu zituzten hareharri eta konglomeratuak bortizki tolestu ziren, jatorrian horizontalak ziren geruzak bertikal bihurtuz. Australiako kontinentearen azaleratzeak higadura prozesuak indartu zituen, konglomeratuak estaltzen zituzten haitzak birrinduz, apurka-apurka. Konglomeratuak hauskaitzagoak izatean, inguruak baino altuera handiagoa hartu zuten. Egitura hauei Mendi Uharteak deitzen zaie geologian eta Uluru da horren adibide ezagunena.

Inguru honek garrantzia kultural eta izpiritual handia du bertako aborigenentzat. Beraiek nahiago lukete beraientzat sakratua den leku honetara inor ez balitz hurbilduko, baina zaila da hori lortzea inguru guztia bisitariak hartzeko prestatuta dagoenean eta bai haitza nola ingurua hain ikusgarriak direnean. Bertakoentzat, ametsen lurraldean sortzen da mundua eta «topagune» da Uluru hitzaren esanahia beren hizkuntzan,   www.netcom.es/goanna/_goanna98/uluru.html orriak dioenez.

Jendea, landareak eta animalien arteko harremanetan eta paisaiaren egitura fisikoetan oinarritzen da Anangu herriaren kultura. Elementu hauen arteko harreman konplexuak Tjukurpa izenpean biltzen diren tradiziozko legeen multzoaren bidez uler daitezke, eta aldi berean iragana, oraina eta etorkizuna ulertzeko giltzarria da. Areago, paisaiak arbasoen jakinduria gordetzen duenez, arbasoak paisaiaren parte direnez, nahiago lukete beraien hizkuntzan «inurri» deitzen digutenok beraien inguru sakratua errespetatuko bagenu, bertara joan eta argazkiak egiteari ere uko eginez,  http://joseluisfdez.eresmas.com/wandjina.htm orrian jasotzen denez.